Сциентизм-антисциентизм


Сциентизм-антисциентизм
Сциентизм-антисциентизм (лат. sсіеntіа – ғылым) – негізінде ғылымның әлеуметтік рөлін абсолюттеу, сәйкес алғанда ғылымның қоғамдық эталон ретінде және адамның әлемдегі бейімделуі үшін жеткілікті жағдай ретінде ғылымның маңызын мойындайтын немесе жоққа шығаратын қарама-қарсы дүниетанымдық көзқарастар.
Сциентизм – арнаулы-ғылыми таным ғылыми-теориялық қызметтің жалғыз мүмкін болатын типі және құндылықты-нейтральды, рационалды, сондықтан барлық әлеуметтік проблемаларды шешуге қабілетті бәрін қамтитын дүниетанымды жасауға жеткілікті негіз қалайды деп есептейді. Басқаша айтқанда ҒТР-дің игілікті әсерлеріне, ғылымның болашағына үлкен сеніммен қарайды, оның адамзат өмірінің түбірлі мәселелерін шешудегі мүмкіншіліктерін шексіз деп санайды.
Сциентизм өзінше мәдени және дүниетанымдық үлгі болатын жаратылыстану мен техникалық ғылымдардың жетістіктеріне, нәтижелеріне және әдістеріне бағдар (ориентир) жасайды, өйткені ғылым адам ақылының дамуының жоғары сатысы деп танылады. Сциентизм өзінің теориялық негіздеуін неопозитивизмде, ал дүниетанымдық шешуін Д.Беллдың технократиялық социологиясында алды. Ол постиндустриалдық қоғам концепциясын ұсынды, ғылыми-зерттеу ұйымдарының басымдылығына (доминирование) көшу және ғылыми-техникалық мамандардың жаңа басқарушы табының қалыптасу мүмкіншілігі бар деп есептеді.
Антисциентизм – қоғамдық прогресс идеясынан түңілуді білдіретін, ғылымның мүмкіншіліктерінің шектеулігін көрсететін, оның және ол туындатқан техниканың адамзатты қауіп-қатерлі жолға бастайтын күш деп қарастыратын ұстаным (ғылымнан, техникадан, «қорқу, үрку»). Екінші жағынан, антисциентизм адамның және оның іс-әрекеттерінің рационалды табиғаты туралы идеяның өзін сынауға бағытталған және экологиялық көзқарас пен табиғатқа және қоршаған дүниені дәстүрлі, техногенді емес амалдармен игеру идеологиясына оралумен тығыз байланысты. Антисциентизм идеялық дамуын Франкфурт мектебі шеңберінде және ғылым мен техниканың деструктивтік (бүлдіруші) сипатын мойындатқысы келген әсіресе Маркузеде алды.

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Смотреть что такое "Сциентизм-антисциентизм" в других словарях:

  • СЦИЕНТИЗМ — (от лат. scientia знание, наука) термин (употребляемый обычно как негативный), обозначающий взгляды людей, которые чрезмерно преувеличивают роль науки в культуре и обществе в целом. Обвинения в С. часто основываются на узкой, ограниченной… …   Философская энциклопедия

  • сциентизм и антисциентизм —         СЦИЕНТИЗМ И АНТИСЦИЕНТИЗМ (от лат. scientia разум, наука) сциентизм выступает как идейная позиция, в основе которой лежит представление о научном знании как о наивысшей культурной ценности и определяющем факторе ориентации человека в мире …   Энциклопедия эпистемологии и философии науки

  • Сциентизм — (лат. scientia – знание, наука) – мировоззренческая позиция, основу которой составляет представление о научном знании как наивысшей культурной ценности и достаточном условии утверждения человека в мире. Сциентизм ориентируется преимущественно на… …   Энциклопедия культурологии

  • СЦИЕНТИЗМ и АСЦИЕНТИЗМ, СЦИЕНТ и АСЦИЕНТ — Сциентизм (от. лат. scientia букв. сквозь бытие , знание оснований, фундаментальная наука) культ науки, поклонение ее экспериментальным и математическим методам, абсолютизация роли ученых и научных экспертов в обществе. С. складывается в Западной …   Современный философский словарь

  • Сциентизм — (от лат. scientia  наука, знания)  общее название идейной позиции, представляющей научное знание наивысшей культурной ценностью и основополагающим фактором взаимодействия человека с миром.[1] Нередко сциентисты считают «образцовыми …   Википедия

  • СЦИЕНТИЗМ И АНТИСЦИЕНТИЗМ — (от лат. наука) мировоззренческая позиция, рассматривающая науку как высшую ступень развития человеческого разума. Сторонников сциентизма отличает вера в способность науки разрешить все социальные проблемы. Сциентизм преувеличивает значение науки …   Тематический философский словарь

  • СЦИЕНТИЗМ И АНТИСЦИЕНТИЗМ — (от лат. scientia наука) противоположные ориентации, характерные для философии и самосознания культуры в XX в. Для сциентизма характерно убеждение в том, что наука является единственным видом достоверного и объективного знания, что только на ее… …   Современная западная философия. Энциклопедический словарь

  • АНТИСЦИЕНТИЗМ   — –  мировоззрение, в  рамках  которого  акцентируетсявнимание на негативных сторонах и последствиях развития науки. На первоначальных этапах развития науки преобладал сциентизм, абсолютизирующий роль науки в развитии человечества, так как масштабы …   Философия науки и техники: тематический словарь

  • Сциентизм — (от лат. scientia знание, наука)         мировоззренческая позиция, в основе которой лежит представление о научном знании как о наивысшей культурной ценности и достаточном условии ориентации человека в мире. Идеалом для С. выступает не всякое… …   Большая советская энциклопедия

  • СЦИЕНТИЗМ — позиция, основанная на фетишизации науки. Ей свойственна инструментальная трактовка науки в качестве средства решения проблем, ее выделение в особую область, отграниченную от философии и других форм культуры. Абсолютизирующий науку С. европейская …   Российская социологическая энциклопедия

Книги



Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.